Kuchnia śląska jest jedną z najstarszych i najbardziej ulubionych kuchni Polaków. Powodem tego jest fakt wykorzystania podstawowych składników do wykonania dania, a dodatkowo przygotowanie potraw nie jest skomplikowane i każdy jest w stanie sobie z tym poradzić, bez względu na umiejętności kulinarne. Kuchnia śląska, choć bardzo tłusta i kaloryczna, jest bardzo smaczną kuchnią. Przyjeżdżający na Śląsk turyści, wspominają kuchnię tamtych regionów bardzo pozytywnie i chętnie wracają tam również ze względu na walory smakowe, jakich tam doznali. Nie każdy jednak może pozwolić sobie na degustację kuchni śląskiej. Ze względu na dość kaloryczne dania, trzeba uważać co się je i w jakich ilościach, gdyż może sprawić nam to niemałą niespodziankę jeśli zakochamy się w tej kuchni i będziemy z jej walorów smakowych korzystać przez dłuższy okres czasu. Kuchnia śląska idealnie nadaje się dla osób pracujących fizycznie, gdyż daje duży zastrzyk energetyczny. Ciekawymi smakami śląskimi są niewątpliwie wszelkiego rodzaju kluski wykonane na bazie mąki i ziemniaków. Chodzi tu przede wszystkim o kluski śląskie oraz o czarne kluski, które w różnych regionach Polski są inaczej nazywane.
W kuchni śląskiej bardzo często możemy spotkać potrawy wykonane z mąki. Mąka bowiem jest jednym z elementów charakterystycznych dla dań kuchni polskiej. Kluski śląskie znane są nie tylko w rejonie południowej Polski, ale w całym kraju. Wiele gospodyń w Polsce, chętnie przygotowuje kluski śląskie, bądź kupuje i podaje z mięsem sosem i surówką. Kluski śląskie jest to pewien rodzaj klusek, które wykonane są z ugotowanych i zmiażdżonych ziemniaków, z dodatkiem mąki ziemniaczanej oraz soli i jajka. Proporcje składników dobiera się indywidualnie, ze względu na konsystencję jaką się uzyska. Ze względu na wykorzystane w tym daniu składniki, posiłek ten jest niezwykle energetyczny, a dodatkowo dodanie do klusek śląskich odpowiedniego kawałka mięsa z sosem, sprawia, że danie to jest niezwykle sycące, ale także niezwykle smaczne. Kluski śląskie mają charakterystyczny kształt, kulki z dziurką w środku. Zadaniem dziurki, jest utrzymanie sosu, który oblewa podane kluski. Kluski śląskie po uformowaniu odpowiedniego kształtu, wrzuca się do gotującej się wody i wyjmuje w momencie kiedy będą wypływały na wierzch wrzątku. Jeśli znajdują się na górze, oznacza to, że kluski są gotowe i można je wyjmować, a następnie jeść.
Śląski krupniok, czyli tak zwana kaszanka, jest jednym z popisowych dań kuchni śląskiej. Ślązacy uwielbiają krupniok pod każdą postacią, zarówno na ciepło, na zimno, a także smażony na niewielkiej ilości oleju. Krupniok można kupić nie tylko na Śląsku, jest on popularny w całej Polsce, tylko pod inną nazwą. Krupniok nie jest lubiany przez każdego, gdyż jest to specyficzna wyrób, z kaszy najlepiej jęczmiennej, z krwią oraz podrobami wieprzowymi. Nie brzmi może to zachęcająco, natomiast smak i zapach krupnioku jest rewelacyjny. Krupniok idealnie nadaje się na grilla, czy na ognisko. Dzięki odpowiedniemu przypieczeniu skórki jest on chrupiący z wierzchu, a w środku miękki. Krupniok jest koloru czarnego, czego powodem jest kolor zastygłej krwi, która pod wpływem wysokiej temperatury przyjmuje barwę czarną. Krupniok sprzedawany jest w sklepach mięsnych i przypomina wyglądem kiełbasę. Do kaszanki bardzo często producenci dodają podroby wieprzowe, najczęściej jest to jednak wątroba, która krojona w kostkę różnej wielkości, dodawana jest do masy, którą następnie zostanie napełniony flak. Tak przygotowany krupniok, wkłada się do wrzątku na kilkanaście minut, aby cała masa nabrała odpowiedniego koloru.
Prawdziwa kuchnia śląska słynie z dość tłustych, ale jakże smacznych dań. Powodem tak tłustej kuchni, obfitej w skwarki, golonki, jest to, iż wielu mężczyzn pracowało w górnictwie i aby mieć siłę potrzebowali dość dużej ilości energii, która niewątpliwie ukryta jest w wysoko kalorycznym jedzeniu. Kuchnia śląska nie jest najlepszym rozwiązaniem dla osób dbającym o linię, jednak smak potraw, których możemy tam skosztować pozwala zrekompensować dużą ilość kalorii przez nie dostarczanych. Kuchnia śląska opiera się na tradycyjnym polskim jedzeniu, które musi być dość tłuste i dobrze doprawione. W kuchni śląskiej możemy doszukać się wielu potraw z mąki oraz przede wszystkim mięso, w różnej postaci. Niewątpliwie kuchnia z regionu śląskiego jest jedną z najlepszych kuchni w Polsce. Wielość potraw oraz ich urozmaicenie pozytywnie wpływa na opinie ludzi, którzy spróbują tradycyjnej kuchni śląskiej. Popularne na Śląsku, jak sama nazwa wskazuje są kluski śląskie, które podawane są najczęściej z dużym kawałkiem mięsa, polanym dużą ilością sosu oraz z jednym z głównych potraw śląska modrą kapustą. Kto raz skosztuje kuchni śląskiej zakocha się na zawsze w smaku tego regionu i chętnie będzie wracał wspomnieniami do kuchennych rewolucji śląskich.
Kuchnia śląska jest mieszaniną różnych tradycji, gdyż wywodzi się z dość rozległego obszaru – Środkowej Europy. Powstawała ona przez wieki i jest dorobkiem lokalnego i regionalnego ustosunkowania i zapotrzebowania na jedzenie.Zapotrzebowanie na jedzenie – może to trochę dziwnie brzmieć. Chodzi tutaj o to, że ludność zamieszkująca na danym regionie z racji wykonywanego zawodu (większość mężczyzn pracujących w tym samym zawodzie – górnictwie) musiała przygotować żywność adekwatną do zawodowej aktywności. Dla przykładu – górnicy potrzebują zastrzyk wysokokalorycznego jedzenie, więc wybiorą reprezentatywną roladę. Białko dodatkowo wpłynie na efektywność pracy fizycznej. Kuchnia śląska, skoro wiemy już z jakiego powodu jej potrawy są takie a nie inne (wysokobiałkowe, kaloryczne, „konkretne”), z powodu wielu narodów dokładających cegiełkę do kultury śląska, wykształciła różne określenia (nazwy) na te same potrawy. No cóż, języki są rożne, więc dodatkowo biorąc pod uwagę gwarę (której dzisiaj niestety już nie ma za sprawą mass mediów) kaszanka w północnej części Śląska inaczej będzie nazywana w zachodniej części. Wprowadza to trochę bałaganu podczas prób ujednolicenia nazewnictwa.
Regionowi Śląskiemu często przypisuje się różne, tradycyjne i wszechobecne potrawy spożywane współcześnie. Jedną z nich są, uwaga, pączki!Kuchnia śląska jako pierwsza wykonała (jakże popularne dzisiaj) drożdżowe ciasto, które pod wpływem temperatury wyrastała na pyszne pączki. W dawnych czasach na Śląsku wyrabiane było po prostu jako kulki ciasta. To dzisiaj rozpowszechniono dodawania do ich wnętrza rożnego rodzaju nadzień. Nie tylko pączki są wytworem kuchni śląskie. Ciasto piaskowe także wywodzi się z tamtego obszaru. Przez Ślązaków określane jest mianem zisty. Mało popularna nazwa. Ciasto piaskowe jest wyrabiane w postaci biszkoptowego produktu z dodatkiem sporej ilości tłuszczu. To z tego produktu wywodzą się torty czy mazurki. Kuchnia śląska przyczyniła się znaczącą na rozwój gastronomii. Jest to wspólny dorobek historyczno – kulturowy nie tylko Polaków, lecz wszystkich mieszkańców Wschodu. Grunt, to o tym pamiętać i pielęgnować przez to tożsamość kulturową, o której niewielu pamięta.
Potrawy zupne a kuchnia śląska – dla Ślązaków te słowa są synonimami. Dla przeciętnego Polaka Śląsk kojarzony jest głównie z mięsnymi potrawami. Takie przekonanie nie jest do końca prawdziwe. Kuchnia śląska wiąże się bowiem z wieloma zupami wywodzącymi się z tradycyjnych, lokalnych przepisów. Jako że w dawnych czasach jedzenie było, nie oszukując się, dość cennym towarem, aby zaoszczędzić, często rozdrabniano rożne jedzenie, eksperymentując ze smakiem. W taki sposób powstała na przykład wodzionka, którą można otrzymać, mieszając rozdrobiony chleb, wodę oraz duże ilości tłuszczu zwierzęcego. Na królewskim stole takiej potrawy by nie podaną, ale w tradycyjnym gospodarstwie domowym – dlaczego nie? Smaczne, szybkie w przyrządzeniu, a co najważniejsze – ze składników łatwo dostępnych.
Dziś często spożywa się żur, czyli tzn. zupę mączną. Tak, to też kuchnia śląska „wykreowała”. Żur (nie mylić z żurkiem) podawany jest w kilku rozpowszechnionych postaciach, których różnica wynika z innych miejsc pochodzenia. Kuchnia śląska jest bowiem zbieraniną lokalnych tradycji z rozległych, wschodnich obszarów.
Kuchnia śląska charakteryzuje się niezwykłym bogactwem potraw ukształtowanych na przestrzeni wielu lat. Najbardziej rozwinęły się wyroby wędliniarskie z powodu wysokiej zawartości białka przydatnego podczas ciężkiej, górniczej pracy.Sztandarowym przykładem popularnej potrawy, która dzięki dobremu smaku, prostocie i niskiej cenie przygotowania rozprzestrzeniła się nie tylko na Górnym Śląsku, lecz na całym Wschodzie (patrząc z perspektywy Europejskiej), jest krupiok. Nazwa może nie każdemu jest dobrze znana, lecz z pewnością wszystko ją skosztowali. Mowa tutaj oczywiście o kaszance. Kuchnia śląska może pochwalić się też słynną wodzionką. Potrawa często określana jest też mianem „wodzianka”, co wynika niestety z błędnego, podręcznikowego zapisu. Zupa przyrządzana jest z czerstwego chleba oraz tłuszczu zwierzęcego. W dawnych czasach takich składników nie brakowało. W Polsce potrawa nie jest bardzo popularna, lecz przechadzając się na przykład po Niemczech, nie spotka się lokalu (w zachodniej części kraju) nie serwującego tej potrawy.
Tradycja może przetrwać w różnych formach. Dla Dolnego Śląska obyczaje zostały zachowane w sposobie przyrządzania potraw.
Potrawy przyrządzane przez Ślązaków charakteryzują się staranną metodą przyrządzania. Przykładem tego może być rolada – słynny mięsny przysmak. Starodawny farsz rolady nie zmienił się od wieków. Proporcje składników zależne są od części regiony Górnego Śląska, co dodatkowo utwierdza w przekonaniu, że kuchnia śląska wynika z „lokalnego mikroświata”.Śląskie jedzenie, jako że przygotowywane było głownie dla klasy pracującej m.in. w górnictwie, musiało być tanie i proste w przyrządzeniu. Karminadle jest dobrym wzorcem potrawy charakterystycznej dla kuchni śląskiej. Zwykle karminadle używane było jako obłożenie kanapek (na zimno). Drobne pytanie. Czy ktoś nie zna kaszanki? Nie da się nie mieć styczności z tą, można by rzec, „narodową” potrawą. Kuchnia śląska ma bardzo duży wpływ na nasz jadłospis – nie każdy zdaje sobie z tego sprawę. Śląsk stereotypowo nie jest wiązany z kuchnią, co jest oczywiście błędnym przekonaniem!
Ptysie domowe przyrządzisz w dziecinnie prosty sposób. Robi się je podobnie, jak ciasto na karpatkę, z ta różnicą, że krem tworzy się z białka jajecznego, a nie z budyniu. Oczywiście- jeśli lubisz ptysie z nadzieniem budyniowym- możesz także przygotować i takie. Klasyczne ptysie jednak zawierają krem z białek- bardzo słodki oraz gęsty. Ciasto ptysiowe możesz kupić gotowe w proszku, dzięki czemu zaoszczędzisz sobie pracy w warunkach domowych. Pamiętaj, aby po upieczeniu przekroić powstałe bułeczki na dwie równe połowy i przełożyć je grubą warstwą kremu. Najlepiej, jeśli krem rozprowadzisz ze specjalnej końcówki , dzięki czemu będzie on miał ładny, falujący kształt oraz apetyczny wygląd. Ptysie to desery niezwykle kaloryczne. Warto jednak od czasu do czasu pozwolić sobie na drobne, słodkie szaleństwo przy kawie. Ptysie domowe mają także jedną dodatkowa zaletę. Dzięki temu, że przyrządzamy je sami, dobrze wiemy, co dodajemy do ciasta i kremu. Ptysie nie zawierają żadnych ulepszaczy i substancji chemicznych wzmacniających ciasto czy krem. Dzięki temu smak także jest niezapomniany.
